Το νήμα

Στον Άγιο Νικόλαο υποδεχτήκαμε και πάλι την αγαπημένη μας  βρετανίδα συγγραφέα Βικτώρια Χίσλοπ η οποία τώρα πια είναι  πολίτης  του τόπου μας και έχει αναδείξει μέσα από το γνωστό έργο της «Το Νησί» ένα κομμάτι της ιστορίας μας. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, έχει επιλέξει τον Άγιο Νικόλαο ως  δεύτερη κατοικία της.

Η κ. Χίσλοπ  παρουσίασε στον Άγιο Νικόλαο, από τον ίδιο τόπο που ξεκίνησε «Το Νησί», το δεύτερο βιβλίο της, ιστορικού περιεχομένου που με φόντο τη Θεσσαλονίκη ξετυλίγει τα σημαντικότερα γεγονότα της σύγχρονης  Ελλάδας από το 1917 έως το 1978. Το βιβλίο με τίτλο «Το Νήμα»  αναφέρεται στη Μικρασιατική Καταστροφή, στην Γερμανική κατοχή, στον εμφύλιο πόλεμο και ξετυλίγει  τους μύθους των προσώπων μέσα σε αυτές τις ιστορικές στιγμές της ιστορίας μας. Οι άνθρωποι είναι το κυριότερο στοιχείο έμπνευσης στο οποίο βασίζεται η Βικτώρια Χίσλοπ  για να συγγράψει τα βιβλία της για την Ελλάδα.

Το πρώτο της μυθιστόρημα, “Το Νησί”, παρέμεινε στο Νο. 1 της λίστας ευπώλητων βιβλίων των Sunday Times επί οκτώ διαδοχικές εβδομάδες και έχει πουλήσει ένα εκατομμύριο αντίτυπα. Το Νησί αποτελεί εκδοτικό φαινόμενο για την Ελλάδα, κορυφαίο best seller όλων των εποχών και αγαπήθηκε τόσο από το γυναικείο όσο και από το ανδρικό κοινό. Η Victoria αναδείχθηκε Κορυφαία Νεοεισερχόμενη Συγγραφέας στο πλαίσιο του θεσμού Galaxy British Book Awards του 2007, ενώ της απονεμήθηκε και το βραβείο Richard & Judy Summer Read. Το Νησί έχει μεταφραστεί σε πάνω από είκοσι γλώσσες.

Με συντονίστρια, την φιλόλογο Μαρία Κωστάκη, μίλησαν για το βιβλίο της κ. Χισλοπ οι φιλόλογοι – αρχαιολόγοι Λίζα Χρυσικοπούλου και Μαρία Χατζηπαναγιώτη. Αποσπάσματα από το βιβλίο διάβασαν οι ηθοποιοί  Μαριάνθη Μενεγάκη και Μανώλης Σγουρός,  τραγούδια που αναφέρονται σε εκείνη την περίοδο τραγούδησε  η μουσικός Ξανθούλα Πορφυράκη. Την συγγραφέα ευχαρίστησε και η κ. Άννα Καρτέρη για το συγγραφικό της έργο το οποίο  αντλεί τα θέματά του  από την Ελλάδα και την ιστορία της. Είμαστε ευγνώμονες  υπογράμμισε η κ. Καρτέρη γιατί τα βιβλία σας  που έχουν γίνει επιτυχίες τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας και αποτελούν «Υψηλής άξιας έμμεσης διαφήμισης  για τον τόπο μας».

Ο Δήμαρχος  Αγίου Νικολάου κ. Δημήτρης Κουνενάκης τίμησε την κ. Χίσλοπ  με το βιβλίο της πόλης του Αγίου Νικολάου και μεταξύ άλλων είπε τα παρακάτω:
«Είναι ευχάριστο που η κ. Βικτώρια Χίσλοπ εμπνέεται από την Ελλάδα και θα ήταν ευτύχημα αν και άλλοι εμπνέονταν, το ίδιο θετικά για την πατρίδα μας, ιδιαίτερα αυτοί που την κυβερνούν. Την ευχαριστούμε πολύ γιατί αποτελεί ένα διαβατήριο που το έχουμε ανάγκη σε πολύ δύσκολες για εμάς συνθήκες, ώστε να δουν και οι άλλοι ότι η Ελλάδα έχει και άλλα πράγματα να δείξει, ότι δεν είναι όλα αρνητικά. Είναι επίσης ευχάριστο ότι η κ. Χίσλοπ, εμπνεόμενη από την Ελλάδα, μας δείχνει στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της και είναι μια ευκαιρία, γι’ αυτούς που δεν μπορούν να διαβάσουν αυτούσια την ιστορία της, να μπορέσουν με αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα να μάθουν πλευρές της πρόσφατης ιστορίας μας. Όταν έμαθα ότι θα παρουσιάσουμε το βιβλίο της Βικτώριας, είπαμε ότι δεν θα ήταν αρκετό  να κάνουμε μια απλή παρουσίαση, αλλά θέλουμε να τιμήσουμε την ίδια τη συγγραφέα για την παρουσία της και την αγάπη της στον τόπο μας, η οποία εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους. Σήμερα εδώ έχουμε ένα πολιτιστικό γεγονός για τον τόπο μας που ξεπερνά την απλή παρουσίαση ενός βιβλίου. Εμείς χαιρόμαστε που το νέο βιβλίο έχει μεγάλη επιτυχία όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό γιατί αυτό βοηθά να δουν την Ελλάδα με το μάτι που πρέπει να την βλέπουν. Βικτώρια σε αγαπάμε και ελπίζουμε ότι θα συνεχίσεις να ασχολείσαι με την Ελλάδα».
Άγιος Νικόλαος, 20/02/2012, Γραφείο Τύπου        www.dimosagn.gr

Η συγγραφέας των μπεστ σέλερ «Το νησί» και «Το νήμα» δηλώνει εθισμένη στην Ελλάδα, γοητευμένη από την ιστορία της, εκνευρι­σμένη που οι Άγγλοι τη θεωρούν μόνο «χώρα διακοπών» και θυ­μωμένη που οι Έλληνες δεν πληρώνουν τους φόρους τους.

Συνέντευξη οτη Χρνοτα Ντφνη / Φωτογραφία: Ελένη Παπαδόπουλου

Τη συνάντησα στο ίδιο κεντρικό ξενοδοχείο της Λευκωσίας που είχαμε βρεθεί και το 2008. Τότε δεν την ήξερα καν. Τώρα φοβόμουν μήπως η μεγάλη επιτυχία που έκανε με το «Νησί», προπάντων μετά την τηλεοπτική μεταφορά του, την είχε κάνει πιο απρόσιτη. Οι φόβοι μου δεν επαληθεύτηκαν – τρία χρόνια μετά, η Βικτώρια Χίσλοπ είναι εξίσου φιλική και φιλομαθής όσο την πρώτη φορά που τη γνώρισα. Ενδιαφέρθηκε να μάθει αν συ­νεχίζεται η αποναρκοθέιηση στη νεκρή ζώνη, μιας και εκείνη τη μέρα του 2008 ακούγονταν στον αέρα νάρκες που έσκαγαν, και, όταν της είπα ότι μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη, διερωτήθηκε αν μου λείπει «αυτή η υπέροχη πόλη». Συζητήσαμε για τον σημερι­νό συντηρητισμό της πόλης και τον Μπουτάρη που προσπαθεί να την αλλάξει, τις κοινότητες μεταναστών που μοιάζουν να ‘χουν αντι­καταστήσει τους Εβραίους και τους μουσουλμάνους που συ­μπλήρωναν το πολυπολιτισμικό παζλ μέχρι το ’22, τους Ελλαδί-τες που μοιάζουν με τους Ελληνοκυπρίους, αλλά οι τελευταίοι της φαίνονται πιο ευγενικοί – τουλάχιστον στον τρόπο που οδη­γούν. Στους μήνες που ακολούθησαν το «Νησί», η Βικτώρια Χίσλοπ έμαθε να μιλά πολΰ καλά ελληνικά -με βρετανική όμως προφο­ρά- και να τα γράφει ακόμη καλύτερα, νιώθει πως της λείπει η Ελλάδα αν δεν την επισκεφθεί τουλάχιστον μια φορά τον μήνα και δεν φοβάται να απαντήσει πως, αφοΰ πια ένα μέρος της ζω­ής της είναι μεταξύ Αθήνας-Θεσσαλονίκης-Κρήτης, ενδεχομέ­νως και η επόμενη ιστορία της να είναι ελληνική, ακόμη κι αν στιγματιστεί για αυτό. Αργότερα, στα γραφεία του «Πολίτη», χα­μογέλασε με νόημα διαβάζοντας την οδό «Κομνηνών» [ενθυ-μοΰμενη το επίθετο των ηρώων στο νέο της βιβλίο] και άκουσε με αληθινό ενδιαφέρον την ιστορία των γύρω περιοχών, της πράσινης γραμμής. Α, έκανε κι έναν καινούριο φίλο, τον κΰριο Ανδρέα, ράφτη σε ένα στενό κοντά οτη Λήδρας. Τον πλησίασε και θαύμασε τον τρόπο που αφοσιωνόταν στο ΰφασμά του, «σαν την Ευγενία, στο βιβλίο», μου είπε λίγο μετά. Ευγενική, προσιτή και πολΰ κα­λή ακροάτρια, η Βικτώρια Χίσλοπ είναι ένας από τους ανθρώ­πους που χαίρεσαι κάθε φορά να συναντάς.

Όταν διάβασα το βιβλίο, ένιωσα την ανάγκη να ξα­ναδιαβάσω την ιστορία της Θεσσαλονίκης, η οποία παρεμπιπτόντως είναι η πόλη που γεννήθηκα και με­γάλωσα. Αυτός ήταν ο στόχος σας; Να ξαναδιαβάσου­με την ιστορία;

Νομίζω όπ πολλοί άνθρωποι, όταν διαβάζουν ένα βιβλίο που περιλαμβάνει ιστορικά γεγονότα, συνήθως αναζητούν περισσό­τερες λεπτομέρειες σε κάποιο καθαρά ιστορικό βιβλίο, ακαδη­μαϊκό. Όμως δεν είναι στα αλήθεια ο στόχος μου να οδηγήσω τους ανθρώπους εκεί, διότι ξέρω πως πολλοί δεν θα το κάνουν, θα προχωρήσουν απλώς με ένα άλλο μυθιστόρημα. Είναι πολΰ κα­λό αν το κάνουν, θα ήμουν πολΰ ευτυχής. Κι εγώ έκατσα να δια­βάσω το βιβλίο του Μαρκ Μαζάουερ [σ.σ.: «Θεσσαλονίκη. Πόλη των φαντασμάτων», εκδ. Αλεξάνδρεια, 2006], το οποίο είναι η «Βίβλος» της Θεσσαλονίκης, παρόλο που γράφτηκε από έναν Βρετανό ιστορικό – οι Έλληνες το εκτιμοΰν εξίσου όμως. Αρα, όχι, δεν είχα πρόθεση να συμβεί αυτό, όπ κάποιοι άνθρωποι θα έψαχναν να διαβάσουν περισσότερα. Αυτό συνεπάγεται ευθΰνη, διότι ο κόσμος συνήθως δεν θα διαβάσει κάτι άλλο, επομένως ό,τι τους λέω εγώ θα πρέπει να είναι αληθινό και όσο το δυνατόν πιο ακριβές. Και ταυτόχρονα οι Βρετανοί αναγνώστες δεν ξέρουν τί­ποτα για την ιστορία της Ελλάδας.

Αυτή είναι η επόμενη ερώτηση μου.

Αλήθεια; Οι άνθρωποι ξέρουν την ιστορία της χώρας τους. Νο­μίζω πως οι περισσότεροι δεν θα ήξεραν όπ υπήρχε γερμανική κατοχή στην Ελλάδα. Ξέρεις, επικεντρωνόμαστε σε ό,π είναι κο­ντά σε εμάς. Η οππκή όλων των εθνών είναι εγωιστική, ξέρουμε π έγινε κοντά σε εμάς, π μας απείλησε, όμως οι άνθρωποι δεν ξέ­ρουν π πέρασε η Ελλάδα, τόσες καταστροφές. Δεν είχαν απολΰ-τως καμία ιδέα όπ ο κόσμος στην Αθήνα λιμοκτονοΰσε, τους σό-καρε πολΰ αυτό. Ή με ρωτοΰσαν αν όντως υπήρχαν Εβραίοι. Βλέ­πεις, είναι ένα μέρος που το έχουν συνδέσει με πς διακοπές τους. Δεν σταματά ποτέ να με εκνευρίζει αυτό το πράγμα. Μόλις πριν λίγο απαντοΰσα σε 6ηΐ3ί1$ Αγγλων δημοσιογράφων. 0 εκδότης μου στην Αγγλία τους ενημέρωσε ότι βρίσκομαι στην Κΰπρο και με ρωτάνε: «Περνάς καλά στις διακοπές σου;». Νομίζουν ότι η Ελλάδα και η Κΰπρος είναι μόνο για διακοπές. Κατά κάποιον τρό­πο αυτό είναι ωραίο, αλλά μόνο αυτό σκέφτονται για την Ελλά­δα. Τις όμορφες παραλίες και τον Παρθενώνα.

Πιστεύετε όμως ότι οι ίδιοι οι Έλληνες γνωρίζουν την ιστορία τους;

Όχι, νομίζω πως μάλλον δεν τη γνωρίζουν. Μου έχουν πει ότι δεν τη διδάσκουν ιδιαίτερα καλά στο σχολείο, όμως το ίδιο συμβαίνει και στην Αγγλία – οι νέοι δεν ξέρουν την ίδια τους την ιστορία. Είναι κακό να γενικεΰεις, όμως νομίζω όπ πολλοί από τους νεότερους γνωρίζουν ελάχιστα για το πόσο άσχημα ήταν τα πράματα στις αρχές του 20ου αιώνα. Στην Ελλάδα οι περισ­σότεροι γνωρίζουν για την ανταλλαγή των πληθυσμών, ήταν μεγάλο γεγονός και, αν μιλάς για το θέμα, κάθε τόσο συναντάς ανθρώπους που σου λένε «ναι, η γιαγιά μου ήρθε απ’ την Σμΰρ-νη ή τον Πόντο». Είναι μέρος του κοινωνικοΰ ιστοΰ της Ελλά­δας. Τώρα που τα πράγματα είναι πολΰ χειρότερα, το γεγονός ότι η χώρα έχει υποφέρει πολλά, δίνει μια άλλη προοπτική. Κοιτάζοντας πίσω, οι άνθρωποι ξέρουν ότι η ζωή μπορεί να εί­ναι πολΰ πιο δΰσκολη και έτσι ελπίζουν.

Σε ποιο βαθμό πιστεύετε ότι τα γεγονότα του 20οΰ αι­ώνα ευθύνονται για την οικονομική και κοινωνική κρίση που βιώνει σήμερα η Ελλάδα;

Υπάρχει ένας πολΰ ισχυρός σΰνδεσμος, αλήθεια. Για αυτό ονόμασα το βιβλίο «Το νήμα», διόπ σκέφπικα όπ υπάρχει ένα νήμα που με κάποιον τρόπο συνδέει τα πάντα. Η άφιξη ενός εκατομμυρίου προσφυγών το 1922 είχε συνέπειες. Ήταν μια οι­κονομική καταστροφή. Έπρεπε να τους στεγάσουν, να βρουν δουλειές. Υπήρχε βέβαια βοήθεια από το εξωτερικό, η Επι­τροπή Αποκατάστασης Προσφυγών, οι Αμερικανοί έκαναν εξαιρετική δουλειά, διάβαζα διαρκώς για το πώς οργάνωναν την κατάσταση. Έπειτα, οι συνέπειες της Κατοχής. Υπήρχε πάλι ένα είδος χρεοκοπίας στο τέλος, όταν οι Γερμανοί πήραν τον χρυσό στη Γερμανία. Όλοι οι δρόμοι και οι γέφυρες είχαν καταστραφεί. Μόνο όταν το διαβάζεις, καταλαβαίνεις πόσο απαίσιο ήταν – έφτασε στον πάτο κυριολεκτικά. Και όσα ακο-λοΰθησαν. Θέλει δεκαετίες να τα ξεπεράσεις αυτά. Να τα ξα­ναχτίσεις και μετά να βελτιωθείς. Η ελληνική ιστορία είναι γε­μάτη καταστροφές.

Ο Μπρους Κλαρκ, ένας Βρετανός ανταποκριτής στην Ελλάδα και την Τουρκία, είχε γράψει στο βιβλίο του «Δυο φορές ξένος» ότι δεν θα πρέπει ποτέ να ξανα­συμβεί στην ανθρωπότητα μια ανταλλαγή πλη­θυσμών σαν αυτή του 1923, διότι ήταν πολΰ επώ­δυνη. Ταυτόχρονα, όμως, η ανταλλαγή βοήθησε και τις δυο χώρες να αποκτήσουν πιο ομοιογε­νείς πληθυσμούς. Οι ήρωες στο βιβλίο σας επη­ρεάζονται πολΰ από αυτό το γεγονός. Ποια εί­ναι η άποψη σας για την ανταλλαγή πληθυσμών; Με κάποιον περίεργο τρόπο ήταν η απώλεια της πολυπολιτισμικότητας, δε νομίζετε; 0 ορισμός του «Έλληνα» δεν ήταν σίγουρα η γλώσσα, ήταν να είσαι χριστιανός ορθόδοξος, Έλληνας ορθόδοξος και για να πας στην Τουρκία έπρεπε να είσαι μουσουλμά­νος. Πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου στο Λονδίνο και τέτοιες προκλήσεις μοιάζουν πολΰ πα­λιομοδίτικες. Το να είσαι Βρετανός σίγουρα δεν ση­μαίνει να πηγαίνεις στην εκκλησία της Αγγλίας. Μπο­ρείς να είσαι Βρετανός και να είσαι ινδουιστής, μου­σουλμάνος. Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι όταν σε μια χώρα υπάρχει μια θρησκεία και σε μια χώρα μια άλ­λη. Υπάρχει κίνδυνος να διωχθείς, αν δεν είσαι με τη σωστή θρησκεία. Στην Ελλάδα είναι πιο δύσκολο, διότι η θρησκεία είναι πολΰ περισσότερο το κέντρο της κοινωνίας απ’ ό,τι στην Αγγλία.

Από την άλλη, η Θεσσαλονίκη έζησε τη με­γαλύτερη της ανάπτυξη όσο ήταν πολυπολιτι-σμική. Το ίδιο συνέβη και στη Σμύρνη, η οποία παρήκμασε μετά το ’22. Πιστεύετε ότι οι πολυ-πολιτισμικές κοινωνίες μπορούν πιο εύκολα να αναπτυχθούν;

Ω, αυτή είναι μια πραγματικά ενδιαφέρουσα ερώ­τηση! Αναπτΰσσονται με διαφορετικούς τρόπους. Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι. Εξαρτάται από το πόσο πολΰ οι άνθρωποι αναμειγνύονται. Εννοώ, εξαρ­τάται από το πόσο πεπεισμένος είσαι ότι η θρησκεία σου είναι ο σωστός δρόμος και ο μόνος δρόμος. Ότι στα αλήθεια πιστεΰεις πως όλοι οι χριστιανοί είναι λάθος και ζώντας μαζί τους είναι λάθος ή αν είσαι χρι­στιανός σκέφτεσαι έτσι για τους μουσουλμάνους και ποτέ δεν κάθεσαι κάτω να έχεις μια φιλοσοφική συ­ζήτηση για το θέμα. Διότι οι αρχές με τις οποίες ζεις δεν θα δέχονταν ότι κάποιοι άνθρωποι ζουν διαφο­ρετικά. Είναι ένας πόλεμος βασικά. Η Θεσσαλονίκη φαίνεται να ήταν τότε ένα υπέροχο μέρος για να ζεις, διότι οι άνθρωποι κινοΰνταν ελευθέρα, δεν είχε γκέ­το, οι κοινότητες είχαν αναμειχθεί σταδιακά. Αυτό μου ακοΰγεται πάρα πολΰ ωραίο. Είναι αυτό που δεν συμβαίνει στο Ισραήλ, όπου οι άνθρωποι ξυπνοΰν και αυτό που κυριεΰει τις ζωές τους είναι η έχθρα.

Δυο από τα τρία μυθιστορήματα σας είναι για την Ελλάδα. Δεν σας φοβίζει μήπως στιγματι­στείτε ότι γράφετε πάντα για αυτή τη χώρα;

[Γελάει] Τι εννοείτε;

Εννοώ, μήπως ο κόσμος θα περιμένει και το επόμενο βιβλίο να είναι για την Ελλάδα;

Α, ναι. Δεν με νοιάζει και πολΰ. Περνάω πολΰ από τον χρόνο μου τώρα στην Ελλάδα και έτσι τη σκέ­φτομαι. Χρόνο με το χρόνο και μήνα με το μήνα, γί­νεται μέρος της ζωής μου. Έρχομαι κάθε μήνα. Είμαι πολΰ τυχερή που μπορώ να το κάνω, δεν το κάνω αποκλειστικά για δουλειά. Τις προάλλες συνειδη­τοποίησα ότι δεν έχω πάει στην Ελλάδα εδώ και ένα μήνα και είπα «πρέπει να πάω!». Και πήγα, και πέρασα τέσσερις μέρες. Πήγαινα στο θέατρο κάθε μέρα, σε πολλές εκθέσεις, ήταν υπέροχα. 0 κόσμος πιστεΰει

ότι η Αθήνα είναι ένας δΰσκολος τόπος, όμως εμέ­να μ’ αρέσει πολΰ να είμαι εκεί. Και επειδή περνάω πολΰ καιρό εκεί, αποκτώ ιδέες, ιστορίες. Νομίζω πως πρέπει να ομολογήσω ότι είμαι εθισμένη.

Τι δεν σας αρέσει στην Ελλάδα;

Δεν μου αρέσει η εγωιστική πλευρά των Ελλή­νων, η οποία όντως υπάρχει. Κάποιες φορές δεν συμπεριφέρονται σαν να θέλουν να είναι μέλη μιας κοινότητας. Το καλΰτερο παράδειγμα για μένα, που δεν ισχΰει για την Κΰπρο, είναι η οδήγηση τους. Συνήθως απαντοΰν «μα δες και τους Ιταλοΰς!». Όμως οι Ιταλοί δεν είναι τόσο κακοί στην οδήγηση όσο οι Έλληνες. Παίρνουν ένα μέρος του δρόμου για να πάνε εκεί που πάνε και δεν θέλουν κανείς να μπει στην πορεία τους. Δεν σ’ αφήνουν ποτέ να βγεις από τη διασταΰρωση. Νομίζω πως τον περισσότε­ρο χρόνο προσπαθοΰν να επιβιώσουν. Έχουν το νου τους στη δουλειά τους, πώς να επιβιώσουν οι ίδι­οι και μετά να ασχοληθούν με τους άλλους. Και στο Λονδίνο ο καθένας είναι συγκεντρωμένος στην πο­ρεία του, όμως για τους Έλληνες νομίζω αυτή είναι η σκοτεινή τους πλευρά.

Και το γεγονός ότι τόσο πολλοί άνθρωποι δεν πληρώνουν τους φόρους τους, που επίσης είναι εγω­ιστικό – «κρατάω τα χρήματα για τον εαυτό μου!». Αν τα κρατήσεις όμως για σένα, κάποιος άλλος θα πά­ει σε ένα άχρηστο σχολείο, κάποιος θα πάει σε ένα νοσοκομείο που δεν θα έχει φάρμακα, κάποιος θα οδηγήσει σε έναν κακό δρόμο και θα χαλάσει το αυ­τοκίνητο του. Οτιδήποτε κάνεις, έχει επιπτώσεις. Οι φόροι πραγματικά με θυμώνουν όποτε το σκέφτομαι. Έχω πάει σε εστιατόρια που μου είπαν «η πιστωτική κάρτα φαίνεται να έχει κάποιο πρόβλημα, σας πειράζει να πληρώσετε με μετρητά;». Μα ξέρω γιατί θέ­λουν μετρητά από μένα – επειδή δεν τα δηλώνουν! Εί­ναι πραγματικά απαίσιο. Στην Αγγλία είμαστε τρο­μοκρατημένοι με τους φόρους και τους πληρώνου­με γιατί φοβόμαστε, όμως ταυτόχρονα έχουμε πολ­λή πληροφόρηση για το ποΰ πάνε οι φόροι μας. Ξέ­ρουμε ότι αν δεν πληρώσουμε, δεν θα ‘χουν βιβλία στα σχολεία. Και στην Ελλάδα δεν έχουν βιβλία στα σχολεία γιατί πολλοί άνθρωποι σε πολλά μέρη δεν μοιράζονται, γιατί βασικά έχει να κάνει με το μοί­ρασμα. Και δεν είμαι σίγουρη αν οι Έλληνες θέλουν να μοιράζονται.

Και τέλος, πιστεύετε πως υπάρχει συνταγή για ένα καλό βιβλίο;

[Πιάνει ένα κομμάτι κέικ που μόλις έφεραν στο τραπέζι μας] Συνταγή για ένα καλό βιβλίο… Πάντως αυτό είναι ένα πραγματικά καλό κέικ [γελά]! Έχει όλα τα καλά συστατικά – όλα τα αγαπημένα μου: ξη­ροί καρποί, κεράσια, είναι μια πραγματικά καλή συ­νταγή ! Νομίζω πως το σημαντικό είναι να έχεις μια καλή ιστορία. Τα μυθιστορήματα που παρατάω εί­ναι αυτά που δεν έχουν καλή ιστορία και είναι τρο­μερά απλουστευτικά – από κείνα τα στοιχεία που ένα παιδί θα ήθελε σε ένα βιβλίο. Νομίζω πως το βασι­κό στοιχείο είναι π γράφεις. Για μένα το σημαντικό είναι να ενδιαφέρει εμένα την ίδια, σαν να λέω μια ιστορία σε μένα. Με ενδιέφερε πραγματικά όλο αυ­τό το ιστορικό υπόβαθρο αυτοΰ του βιβλίου. Αν ο συγγραφέας κουράζεται ή βαριέται και γίνεται κυνικός γράφοντας το βιβλίο, δεν θα αιχμαλωτίσει τον ανα­γνώστη. Δεν νομίζω πως υπάρχει στα αλήθεια συ­νταγή, γιατί μιλάς για τόσο πολλοΰς διαφορετικούς τύπους αναγνώστη.

Β. Χίσλοπ: Αν κοιτάξεις το χάρτη, η Ελλάδα βρίσκεται στο κέντρο του κόσμου!

Φιλοξενούμενη της Ελένης Μενεγάκη το μεσημέρι της Πέμπτης ήταν η Βικτόρια Χίσλοπ…  Η γνωστή συγγραφέας των best seller μίλησε στην παρουσιάστρια και τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο για την απόφασή της να αρνηθεί να γίνει το “Νησί” ταινία στο Χόλιγουντ και παραδέχτηκε ότι για εκείνη είναι πιο σημαντική “δουλειά”, το να μάθει να μιλάει καλά ελληνικά, παρά να είναι συγγραφέας!

[youtube annotation=no cc=no link=no related=no fullscreen=yes]d_gAHdZt1MA[/youtube]

Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

Το «Νησί» έκανε τη Βρετανίδα συγγραφέα Βικτόρια Χίσλοπ «θεά» για τους Κρητικούς και για όλους τους Ελληνες. Και δεν ήταν μόνον το σίριαλ, αφού το πρώτο της μυθιστόρημα είχε αρχίσει να πουλάει τρελά προτού περάσει στην τηλεόραση. Μετά τον «Γυρισμό», μας άφησε για τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, κι εκεί που είχαμε μελαγχολήσει, το χαμόγελο ξαναβρέθηκε στα χείλη μας.

Το τρίτο μυθιστόρημά της, «Το νήμα» (όλα τα βιβλία της κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Διόπτρα), είναι η ιστορία του Ελληνισμού ως τραγωδία, από τη μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης, το 1917. Αφού περάσει από την ανταλλαγή των πληθυσμών μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, σταματάει στην κατοχική Θεσσαλονίκη. Το μεταπολεμικό δράμα του Εμφυλίου και της δικτατορίας συνεχίζει να έχει το χρώμα του μελανού, ενώ πέφτει κάποιο φως, όταν η δημοκρατία γίνει πράξη το ’74, με τις πρώτες εκλογές. Οι δύο ενενηντάρηδες αφηγητές, ο Θεσσαλονικιός Δημήτρης και η Σμυρνιά Κατερίνα, είναι τέκνα δύο καταστροφικών πυρκαγιών και δύο μεγάλων εκτοπισμών. Η ιστορία τους, πρώτα ερωτική, αφού είναι τα χρόνια της γνωριμίας και της ένωσής τους που δεν θ’ αργήσει να έρθει, απεικονίζει όλη την Ιστορία της Ελλάδας για περίπου έναν αιώνα.

– Οι τίτλοι και στα τρία μυθιστορήματά σας είναι μία λέξη: «Το νησί», «Ο γυρισμός», «Το νήμα». Θέλετε να έχουν αμεσότητα στον υποψήφιο αναγνώστη;

«Ολοι οι τίτλοι των βιβλίων μου κινούνται σε δύο επίπεδα ανάγνωσης: στο συμβολικό και στο πραγματικό».

– Γιατί επιμένετε η μυθοπλασία σας να βασίζεται στα μεγάλα γεγονότα της ελληνικής Ιστορίας;

«Η Ελλάδα έχει πολλές και ενδιαφέρουσες ιστορίες. Εγώ, με τη ματιά του παρατηρητή, βλέπω ότι στην Ελλάδα υπάρχει δράμα, κάτι που δεν συναντώ στην Αγγλία. Ετσι, είναι πηγή έμπνευσης για μένα, είναι η μούσα μου».

– Η Αγγλία δεν έχει δράμα;

«Να σας το πω διαφορετικά, με την απόσταση μιας Αγγλίδας. Οι Ελληνες είστε διαφορετικοί από τους Αγγλους και το διαπιστώνω, όταν βρίσκομαι, για παράδειγμα, σ’ ένα καφενείο. Δεν ησυχάζετε ποτέ, δεν είστε ήρεμοι, όπως στην Αγγλία. Διαρκώς κάνετε φασαρία. Να, όταν μιλάτε για ποδόσφαιρο, τότε φαίνεται πόσο μεγάλο πάθος διαθέτει η χώρα σας».

– Ομως, και οι Αγγλοι δεν παθιάζονται με το ποδόσφαιρο, δεν έχετε φανατικούς φιλάθλους; Κάποτε χρειάστηκε να αντιμετωπίσετε το φαινόμενο του χουλιγκανισμού. Και η Αγγλία έχει το δράμα της. Δεν είναι έτσι;

«Ναι, ναι σωστό. Εχει δράμα, αλλά νομίζω ότι δεν είναι καθημερινή υπόθεση. Στην Ελλάδα, το δράμα είναι καθημερινό».

– Είναι στο δρόμο;

«Ναι, ναι. Ετσι, είναι. Ισως έχουμε ιστορίες στην Αγγλία, όχι όμως τόσο πολλές όσες διαδραματίζονται στον ελληνικό 19ο και 20ό αιώνα. Η ανταλλαγή των πληθυσμών, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ήταν μεγάλη υπόθεση».

– Ο σημερινός Ελληνας εξακολουθεί να βιώνει την τραγωδία με τον τρόπο των αρχαίων τραγικών;

«Δεν μπορώ να μιλήσω για την αρχαία Ελλάδα, γιατί δεν τη γνωρίζω καλά. Ετσι, δεν μπορώ να φτιάξω χαρακτήρες με αρχαιοελληνικά υλικά, ενώ, αντιθέτως, μου είναι ευκολότερο να μιλήσω για τα ελληνικά γεγονότα του 20ού και του 21ου αιώνα. Η γιαγιά μου, από την πλευρά της μητέρας μου, γεννήθηκε το 1896. Γι’ αυτόν τον λόγο, μπορώ να φανταστώ χαρακτήρες που γεννήθηκαν τη χρονιά που ήρθε στον κόσμο η γιαγιά μου».

– Εχετε παραδεχθεί ότι σας έχει επηρεάσει στον τρόπο γραφής σας η Σαρλότ Μπροντέ, με την «Τζέιν Εϊρ» της; Τι θα λέγατε για την Τζέιν Οστιν;

«Δεν μου αρέσει η Τζέιν Οστιν, γιατί το γράψιμό της είναι ευγενικό και υπό έλεγχο. Αν έπρεπε να προτιμήσω μία από τις δύο, θα διάλεγα και πάλι τη Σαρλότ Μπροντέ. Στα μυθιστορήματά της, ο τόπος της είναι το σπίτι, που παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ατμόσφαιρα του βιβλίου. Επιδρά επάνω στον αναγνώστη όπως ένας καθρέφτης. Μ’ αρέσει, μ’ αρέσει πολύ».

– Το τελευταίο μυθιστόρημά σας είναι για την ελληνική Ιστορία του 20ού αιώνα, αφού αρχίζει το 1922 και φτάνει μέχρι την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα; Επιμένετε στην κλασική γραφή, με αρχή, μέση και τέλος, και δεν τολμάτε να πειραματιστείτε;

«Δίνω φωνή στους μεγάλους σε ηλικία ανθρώπους, στην Κατερίνα και στον Δημήτρη, οι οποίοι είναι οι αφηγητές. Εχουν γίνει παππούς και γιαγιά, είναι πλέον και οι δύο ενενηντάρηδες. Λένε την προσωπική τους ιστορία, το έτος 2007. Τη μεταδίδουν στον εγγονό τους, σε παλιομοδίτικο στιλ, γι’ αυτό και δεν υπάρχει πουθενά σεξ. Δεν ξέρω γιατί γράφω έτσι. Παντελώς απουσιάζει η αφηγηματική φωνή ενός τινέιτζερ. Ισως θα ήθελα να είμαι μια γυναίκα ενενήντα ετών, γιατί αυτή είναι ηλικία που σου δημιουργείται η επιθυμία να αφηγηθείς την προσωπική σου ιστορία κατευθείαν στο νέο άνθρωπο».

– Η τηλεόραση είναι η κύρια υπεύθυνη για την καταστροφή της σχέσης του αφηγητή παππού και της αφηγήτριας γιαγιάς με τα εγγόνια τους;

«Ναι, ναι. Εχω δύο νέα παιδιά, τα οποία σας εξομολογούμαι ότι δεν είναι υπομονετικά. Δεν θέλουν να καθίσουν να φάνε και να μιλήσουν μαζί μου. Θέλουν να πάνε στην τηλεόραση και στον υπολογιστή τους. Τα παλιά χρόνια, αυτό νομίζω ότι συνέβαινε και στην Ελλάδα, το φαγητό ήταν για ώρες, όχι μόνο για μισή ώρα και τέλος… Δεν μιλάμε πια αργά, βιαζόμαστε… Τώρα, όλα είναι γρήγορα…».

– Επομένως, βγαίνει ένα αβίαστο συμπέρασμα ότι το καινούργιο σας βιβλίο δεν απευθύνεται σε αναγνώστες που βιάζονται να το τελειώσουν;

«Ναι, ναι, ακριβώς».

– Πόσα χρόνια χρειαστήκατε για να το ολοκληρώσετε;

«Τρία. Το ξεκίνησα στην Κρήτη, το 2008, όταν είχαν αρχίσει τα γυρίσματα του σίριαλ για το “Νησί”. Εγραψα λίγες σελίδες στη Θεσσαλονίκη, όμως οι πολλές τελείωσαν σε μία βιβλιοθήκη, στο Λονδίνο, όπου και ολοκλήρωσα το “Νήμα”. Ηταν πολύ ενδιαφέρον να διαβάσω την ιστορία της Θεσσαλονίκης, όταν βρισκόταν υπό κατοχή από τους Γερμανούς».

– Τι καταλάβατε για τη Θεσσαλονίκη, εσείς, μία «ξένη»;

«Επρόκειτο για μία πολυπολιτισμική πόλη, ένα μωσαϊκό με έντονη κοινωνική διαστρωμάτωση. Εν τούτοις, ζούσαν όλοι ειρηνικά. Μέσα σε είκοσι χρόνια, από το 1923 ώς το 1943, όλα άλλαξαν, όταν έφυγαν οι μουσουλμάνοι και οι Εβραίοι. Στην αρχή, ήθελα να γράψω μόνον για την ανταλλαγή των πληθυσμών, αυτό εμφανίστηκε μπροστά μου ως δρόμος, κι αυτόν τον δρόμο έπρεπε να τον ακολουθήσω ώς το πέρας του».

– Στο «Νήμα» η Θεσσαλονίκη της μεγάλης πυρκαγιάς του 1917 συναντάει τον εκτοπισμό των Ελλήνων, με τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. Αλήθεια, εσείς πιστεύετε ότι η Μικρασιατική Καταστροφή ήταν τραγωδία;

«Ναι, ναι. Κατά τη γνώμη μου ήταν απίστευτη τραγωδία. Οταν πας στη Σμύρνη, δεν υπάρχει η ιστορία της, είναι πλέον μία άσχημη και μοντέρνα πόλη. Κι όλα τα πράγματα που γίνονται εκεί, είναι σαν μην έχουν γίνει ποτέ. Κάποια κτίρια έχουν μείνει κατεστραμμένα από την πυρκαγιά του 1922. Οταν πηγαίνω εκεί, αισθάνομαι σαν να είμαι ένας αρχαιολόγος που έχει πολλά κομμάτια από έναν αρχαίο πίθο λαδιού και πρέπει να τα ενώσει. Πώς είναι έξω σήμερα; Εχει πολλή ησυχία».

– Εχουμε πρόβλημα, δεν έχουμε χρήματα. Τι έχετε να πείτε για την κρίση που έχει χτυπήσει, όχι μόνον την Ελλάδα, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη;

«Δύο εβδομάδες πριν, η Ελλάδα βρισκόταν στο κέντρο της ειδησεογραφίας μας, όταν ο Παπανδρέου αποφάσισε να πάει σε δημοψήφισμα. Τότε αναρωτηθήκαμε: τι γίνεται στην Ελλάδα; Τρελαθήκαμε, γιατί νομίσαμε ότι θα φύγετε από το ευρώ και θα γυρίσετε στη δραχμή. Πάντως, κατά τη γνώμη μου, το ευρώ δεν ήταν καλή ιδέα να το έχουν διαφορετικές χώρες. Δεν θα ξεχάσω, όταν επί κυβέρνησης Τόνι Μπλερ, είχε συζητηθεί να γίνει δημοψήφισμα για το αν θα πάμε στο ευρώ. Τελικώς, οι πολιτικοί αποφάσισαν να μείνουμε στη λίρα. Ελπίζω ότι ο Παπαδήμος θα είναι καλή λύση, αν θα έχει απαντήσεις στα προβλήματα. Να είστε όλοι μαζί σαν μία ομάδα, να μην είστε χωρισμένοι σε Παναθηναϊκό, Ολυμπιακό και ΑΕΚ». *