«Ἡ ἑλληνική ἰθαγένεια εἶναι τό καλύτερο δῶρο πού ἔχω λάβει ποτέ!»
«Ὅσο περνᾶ ὁ καιρός καταλήγω: Γεννήθηκα στή Βρετανία, ἀλλά ἡ ψυχή μου εἶναι ἑλληνική» – «Ἐκεῖνοι πού παίρνουν τίς ἀποφάσεις δέν ἔχουν στήν ἀτζέντα τους τήν ἀγάπη» – «Μήπως ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι εἴμαστε μεῖγμα σκληρότητας καί καλοσύνης;» λέει, μεταξύ ἄλλων, στήν συνέντευξή της στήν «ΕτΚ» ἡ πολυβραβευμένη συγγραφέας
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΙΣ στήν ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ
Tό ὅτι «ἡ Ἑλλάδα παραμένει ἀνεξάντλητη πηγή ἔμπνευσης καί ἀγάπης», ὅπως χαρακτηριστικά ση- μείωσε στήν πρόσφατη ἀναγόρευσή της ὡς διδάκτορος τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν, ἡ πολυβραβευμένη Βρεταννίδα συγγραφέας Βικτώρια Χίσλοπ δέν ἔχει σταματήσει νά τό ἀποδεικνύει. Ἡ «πρέσβειρα» τῆς χώρας μας στά πέρατα τῆς Οἰκουμένης μέσῳ τῆς λογοτεχνίας –τό πρῶτο της μυ- θιστόρημα, «Τό Νησί» (ἐκδόσεις Ψυχογιός), παρέμεινε στό νούμερο ἕνα τῆς λίστας εὐπώλητων βιβλίων τῶν “Sunday Times” ἐπί ὀκτώ διαδοχικές ἑβδομάδες καί ἔχει πουλήσει πάνω ἀπό δύο ἑκατομμύρια ἀντίτυπα–, παραδέχεται ὅτι ἀνήκει σέ μιά μακρά παράδοση Βρεταννῶν Φιλελλήνων.«Κάθε δημόσια ἐκδήλωση μέ τήν εὐκαιρία τοῦ νέου μου βιβλίου “Τό Εἰδώλιο” (ἐκδόσεις Ψυχογιός) στό Ἡνωμένο Βασίλειο μοῦ ἔδινε τήν εὐκαιρία νά μιλήσω γιά μιά ἀδικία –συγκεκριμένα, γιά τήν κλοπή τῶν Γλυπτῶν τοῦ Παρθε- νώνα ἀπό τόν Ἔλγιν», μᾶς λέει. «Ἦταν ἱκανοποιητικό νά διαδίδω τήν ἀλήθεια γιά μία ἀπό τίς μεγαλύτερες κλοπές ἀρχαιοτήτων στήν Εὐρωπαϊκή Ἱστορία».
«Τό νά τήν λέμε Φιλέλληνα εἶναι μᾶλλον ἐλλιπές. Πρόκειται γιά μιά Ἑλληνίδα πού γεννήθηκε στήν Βρεταννία», ἔχει γραφεῖ γιά ἐσᾶς. Τό συμμερίζεστε κυρία Χίσλοπ;
Νομίζω ὅτι ἀνήκω σέ μιά μακρά παράδοση Βρεταννῶν Φιλελλήνων, ἀλλά συχνά νοιώθω πολύ «μή Βρεταννίδα» καί ὅλο καί περισσότερο Ἑλληνίδα, ὅσο περνάει ὁ καιρός. Ἔτσι, ἴσως καταλήξω στήν περιγραφή ὅτι γεννήθηκα στήν Βρεταννία, ἀλλά ἔχω ἑλληνική ψυχή.
«Ἐπίκαιρη καί τρυφερή, ὀρθολογίστρια καί συναισθηματική, ἡ Χίσλοπ ξέρει νά κρατᾶ τόν ἀναγνώστη σέ ἐγρήγορση σέ κάθε σελίδα μέ φόντο τήν Ἑλλάδα», γράφηκε ἐπίσης γιά τό «Εἰδώλιο». Κοντά δύο χρόνια ἀπό τήν κυκλοφορία τοῦ τελευταίου μυθιστορήματός σας, εἶστε ἱκανοποιημένη ἀπό τήν «διείσδυσή» του στό ἀναγνωστικό κοινό;
Ἀπόλαυσα ἀπίστευτα τήν συγγραφή τοῦ βιβλίου “The Figurine” («Τό Εἰδώλιο») ἀπό τήν ἀρχή ἕως τό τέλος, ἔνοιωθα σάν νά ἔγραφα μέ φτερά, μιά ὑπέροχη αἴσθη- ση. Καί, ναί, κάθε δημόσια ἐκδήλωση στήν ὁποία συμ- μετεῖχα στό Ἡνωμένο Βασίλειο μοῦ ἔδινε τήν εὐκαιρία νά μιλήσω γιά μιά ἀδικία –συγκεκριμένα, γιά τήν κλο- πή τῶν Γλυπτῶν τοῦ Παρθενώνα ἀπό τόν Ἔλγιν. Καί ξέρω μέ βεβαιότητα ὅτι κατάφερα νά μεταπείσω πολ- λούς ἀνθρώπους πού ἦταν τῆς ἄποψης ὅτι ἦταν σωστό νά βρίσκονται στό Βρεταννικό Μουσεῖο, πείθοντάς τους ὅτι θά ἔπρεπε νά ἐπιστρέψουν στήν Ἀθήνα. Ὑπάρχουν ἀκόμη πολλοί πού πιστεύουν τό ψέμα πού λέει τό Βρε- ταννικό Μουσεῖο, ὅτι ὁ Ἔλγιν εἶχε τήν ἄδεια νά τά ἀφαι- ρέσει, καθώς καί ἕνα «φιρμάνι», τό ὁποῖο τοῦ ἐπέτρεπε νά… ξεκολλήσει αὐτά τά γλυπτά ἀπό τό «πρόσωπο» τοῦ Παρθενώνα. Ἄρα, ναί, ἦταν ἱκανοποιητικό νά διαδίδω τήν ἀλήθεια γιά μία ἀπό τίς μεγαλύτερες κλοπές ἀρχαι- οτήτων στήν Εὐρωπαϊκή Ἱστορία. Καί τό βιβλίο πούλη- σε πολλές ἑκατοντάδες χιλιάδες ἀντίτυπα, καί τό μήνυ- μα σέ αὐτό ἦταν πολύ δυνατό καί ξεκάθαρο. Οἱ ἄνθρω- ποι, ὡστόσο, ἀγαποῦσαν καί τήν Ἱστορία καθαυτή, κα- θώς καί τίς εἰκόνες τῆς Ἀθήνας τῆς δεκαετίας τοῦ ’60 καί τοῦ ’70, πού ἤθελα ἔντονα νά φέρω στόν νοῦ.
Ὅπως σέ πολλά βιβλία σας, ἡ λύση καί ἡ κάθαρση περνοῦν μέσα ἀπό τήν ἀγάπη καί τόν ἔρωτα. Πόσο καταλυτική εἶναι ἡ δύναμή τους στίς ζωές ὅλων μας, πιστεύετε;
Ἡ ἀγάπη ἔχει πραγματικά τεράστια δύναμη, τόσο σέ οἰκο- γενειακό ἐπίπεδο ὅσο καί στίς σχέσεις μεταξύ τῶν ἀτόμων. Μᾶς δίνει μεγάλη δύναμη νά τήν λαμβάνουμε καί νά τήν δίνουμε. Ὡστόσο, στόν μακρόκοσμο πού ζοῦμε, ἡ ἀγάπη πού νοιώθουμε ὡς ἄνθρωποι γιά τόν συνάνθρωπό μας δέν φαίνεται νά προσθέτει σέ κάτι ἐπιδραστικό. Ζοῦμε σέ ἕναν κόσμο ὅπου τό μῖσος, τό κακό κ.λπ. φαίνεται νά ἐξαλεί- φουν την καλοσύνη καί τήν ἀγάπη. Παρ᾿ ὅλο πού ἀναγνω- ρίζουμε τήν σημασία τῆς ἀγάπης γιά νά μποροῦμε νά ζοῦμε σέ κατάσταση εἰρήνης, ἐκεῖνοι πού παίρνουν τίς ἀποφάσεις φαίνεται νά ἔχουν μία πολύ διαφορετική ἀτζέντα.
Ἔχετε πεῖ ὅτι ἕνα ἀπό τά δυσκολότερα πράγματα κατά τήν συγγραφή ἑνός μυθιστορήματος εἶναι ὁ χρόνος πού περνᾶτε ὡς μοναχικός ἄνθρωπος καί ἕνα ἀπό τά ὡραιότερα, γράφοντας ἱστορική φαντασία, ὅτι μαθαίνετε πολλά γιά ἕνα συγκεκριμένο θέμα/ τόπο/περίοδο πρίν γράψετε μία ἱστορία. Ἐσεῖς, προσωπικά, «βγαίνετε» σέ κάτι διαφορετική μετά τήν συγγραφή ἑνός βιβλίου;
Νομίζω ὅτι κάθε φορά πού μαθαίνουμε κάτι καινούργιο, γεμίζουμε τό μυαλό μας μέ νέο ὑλικό. Καί τό νά ἔχουμε καλύτερη γνώση, ἀναπόφευκτα, μᾶς ἀλλάζει μέ κάποιον τρόπο, συνήθως πρός τό καλύτερο, ἐλπίζω. Ὡστόσο, με- ρικές φορές, ὅταν ἔρχομαι ἀντιμέτωπη μέ περιγραφές βί- ας καί ἀνθρώπινου πόνου ἀπό τό παρελθόν, σέ κάθε περί- πτωση μέ κάνουν νά ἀναρωτιέμαι ποιοί πραγματικά εἴμα- στε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι. Εἴμαστε ἕνα παράξενο μεῖγμα σκλη- ρότητας καί καλοσύνης.
«Καί οἱ τέσσερείς μας, ὁ σύζυγός μου καί τά δύο παιδιά μας, εἴμαστε συγγραφεῖς, ἑπομένως ὑπάρχει ἄφθονη ἀνταλλαγή ἰδεῶν καί ► ἐκτίμηση τῆς σταδιοδρομίας τοῦ ἄλλου», ἔχετε πεῖ. Πόσο δύσκολο ἦταν νά μεταλαμπαδεύσετε τήν ἀγάπη σας γιά τήν συγγραφή στήν ἑπόμενη γενιά, μία γενιά σέ γενικές γραμμές λιγώτερο ἐξοικειωμένη μέ τό βιβλίο;
Στήν οἰκογένειά μας, δέν ἦταν πολύ δύσκολο νά εἴμαστε εἰλικρινεῖς. Τά παιδιά μου εἶναι τώρα γύρω στά 30 τους χρόνια, καί ἔτσι νοιώθω ὅτι ἤμασταν πολύ τυχεροί πού τά χρόνια τῆς διαμόρφωσής τους ἦταν πρίν τά μέσα κοι- νωνικῆς δικτύωσης, πρίν τά τεράστια τηλεοπτικά δίκτυα, πρίν τό YouTube –πρίν τά ἠλεκτρονικά παιχνίδια. Διάβα-ζαν βιβλία μανιωδῶς, βιβλία σέ χαρτί, καί οἱ δύο ἀνέπτυ- ξαν μιά τεράστια ὄρεξη νά ξεφεύγουν μέσα ἀπό τίς ἱστο- ρίες καί νά μαθαίνουν ἀπό τά μή μυθοπλαστικά ἔργα. Ἡ ἀνατροφή παρουσιάζει ἐντελῶς διαφορετικές προκλήσεις γιά τούς γονεῖς πού ἔχουν μικρά παιδιά –δέν ἔχω ἰδέα πῶς περιορίζουν τήν χρήση τῆς τεχνολογίας– οὔτε ἔχουμε ἀκό- μη καμμία ἰδέα γιά τήν ζημιά πού μπορεῖ νά προκαλέσει στόν ἐγκέφαλο τῶν μικρῶν παιδιῶν. Τό μόνο πού μπορῶ νά πῶ εἶναι ὅτι, ὅταν βλέπω ἕνα δίχρονο σέ καρότσι νά πα- ρακολουθεῖ κάτι στό τηλέφωνο τοῦ γονιοῦ του, δέν φταίει τό παιδί. Θά μποροῦσε νά κρατάει ἕνα βιβλίο μέ εἰκόνες, ἄν τοῦ δινόταν ἕνα.
«Εἶμαι πολύ τυχερή πού κερδίζω τά πρός τό ζῆν κάνοντας κάτι πού μοῦ ἀρέσει τόσο πολύ καί πού οἱ ἀναγνῶστες μου ἀπολαμβάνουν», ἔχετε πεῖ σέ σχετικά πρόσφατη συνέντευξή σας. Πόσο σᾶς ἀπογοητεύει καί σᾶς προβληματίζει τό γεγονός ὅτι –στήν Ἑλλάδα τοὐλάχιστον– εἶναι σχεδόν ἀδύνατον νά ζήσει κανείς μόνο καί μόνο ἀπό τό ἐπάγγελμα τοῦ συγγραφέα;
Νομίζω ὅτι αὐτό ἔχει νά κάνει πολύ μέ τό μέγεθος τῆς ἀγορᾶς στήν ἀγγλική γλῶσσα (ἄν προσθέσουμε τίς ΗΠΑ, τόν Καναδᾶ, τήν Αὐστραλία κ.λπ.) καί τό μι- κρό μέγεθος τῆς ἑλληνικῆς ἀγορᾶς. Γνωρίζω ἀρκετούς Ἕλληνες συγγραφεῖς, πολλοί ἀπό τούς ὁποίους, ἐκτός ἀπό πεζογραφία, γράφουν θεατρικά ἔργα, σενάρια, ποίη- ση, διαφημίσεις καί δημοσιογραφία –τούς θαυμάζω ἀπε- ριόριστα, καθώς ἔχουν ἀναπτύξει τό ταλέντο τους σέ τό- σο πολλές κατευθύνσεις–, ἀλλά ἕνα μέρος μου τούς ζη- λεύει γιά τό πόσο πολυδιάστατοι εἶναι. Ἐπίσης, μερικοί ἀπό τούς πιό ἐπιτυχημένους συγγραφεῖς πού γνωρίζω (καί στό Ἡνωμένο Βασίλειο καί στίς ΗΠΑ) ἔχουν καί ἄλλες δουλειές, ὅπως στόν δικηγορικό χῶρο, κάτι πού τούς δίνει τεράστια ἔμπνευση ἐπίσης.
Ἤθελα ἀκόμα νά σᾶς ρωτήσω, τί σᾶς προσέφερε ἡ ἐπιλογή σας, μετά τήν γέννηση τοῦ παιδιοῦ σας, νά δουλέψετε ὡς ἀνεξάρτητη δημοσιογράφος καί πόσο εὔκολη ἦταν ἡ μετάβαση ἀπό τήν δημοσιογραφία στήν συγγραφή;
Πέρασα ἀπό τήν συγγραφή γιά διαφημιστική καμπάνια ἑταιρειῶν στήν δημοσιογραφία ὡς ἐλεύθερη ἐπαγγελμα- τίας, καί αὐτό μοῦ ἔδωσε μεγάλη εὐελιξία –τά μωρά κοι- μοῦνται πραγματικά κάποιες φορές! Καί εἶχα τήν μητέρα μου (σάν μιά Ἑλληνίδα γιαγιά) νά παρεμβαίνει κάποιες φο- ρές, ὅταν χρειαζόμουν βοήθεια μέ τήν φροντίδα τῶν παι- διῶν. Στήν συνέχεια, ἡ μετάβαση στήν συγγραφή μυθι- στορημάτων ἦταν συναρπαστική –ἀλλά ξανά, ἡ συγγρα- φή προσαρμόζεται γύρω ἀπό τόν χρόνο. Μπορεῖς νά γρά- φεις στό σκοτάδι καί τίς πρῶτες πρωινές ὧρες.
Μέ τί αἰσθήματα ἔρχεστε στήν Ἑλλάδα; Σέ κάθε ταξίδι σας ἀνακαλύπτετε κάτι διαφορετικό; Σέ ποιά μέρη τῆς χώρας πού δέν γνωρίζετε θά θέλατε νά ταξιδέψετε;
Ναί, ἀνακαλύπτω πάντα κάτι καινούργιο, ἤ ἐπισκέπτομαι ἕνα νέο μουσεῖο, ἀκόμη καί στήν Ἀθήνα, σέ κάθε ταξί- δι μου. Γιά παράδειγμα, τήν τελευταία φορά πού ἤμουν ἐδῶ, ἐπισκέφτηκα τό Ταχυδρομικό καί Φιλοτελικό Μου- σεῖο τῆς Ἑλλάδας (κοντά στό Καλλιμάρμαρο Στάδιο), καί λίγες ἑβδομάδες ἀργότερα πῆγα γιά πρώτη φορά σέ μιά συναυλία στό Καλλιμάρμαρο, πού ἦταν μαγική. Καί, ναί, ὑπάρχουν νέα μέρη πού θέλω νά τά ἐπισκεφθῶ, κυρίως νησιά. Ἔχω ἐπισκεφθεῖ περισσότερα ἀπό πενῆντα, ἀλλά ὑπάρχουν πολλά ἀκόμα πού δέν τά ἔχω δεῖ. Τήν Ἀμοργό, γιά παράδειγμα.
Κυρία Χίσλοπ, ἀπό ὅλες τίς τιμές πού σᾶς ἔχει ἐπιδαψιλεύσει ἡ χώρα μας γιά ὅσα ἁπλόχερα τῆς ἔχετε προσφέρει, ἡ ἀπόκτηση τῆς ἑλληνικῆς ὑπηκοότητας θεωρεῖτε ὅτι εἶναι ἡ μεγαλύτερη;
Ναί. Αὐτή ἡ ἰθαγένεια εἶναι πολύ σημαντική γιά μένα. Θά ἔλεγα ὅτι εἶναι τό καλύτερο δῶρο πού ἔχω λάβει ποτέ, ἀλλά εἶναι καί κάτι πολύ πρακτικό, καθώς μοῦ ἐπιτρέπει νά ἔρχο- μαι καί νά φεύγω ἀπό τήν Ἑλλάδα χωρίς περιορισμούς, κά- τι πού τό Brexit τώρα ἐμποδίζει τούς Βρεταννούς νά κά- νουν –ἀλλά ἡ πλειονότητα στό Ἡνωμένο Βασίλειο τό ἐπέ- λεξε καί τό ψήφισε.
Σίγουρα, πιστεύω ὅτι θά ἔπρεπε νά ἐπιστρέψουν καί νά
«ζήσουν» στήν Ἀθήνα, στό Μουσεῖο Ἀκρόπολης. Κλά- πηκαν ἀπό τόν Ἔλγιν, καί αὐτό εἶναι γεγονός. Ἡ δη- μόσια γνώμη ὑπέρ τῆς ἐπιστροφῆς τους εἶναι γεγονός, πράγματι, ἀλλά δυστυχῶς δέν εἶναι οἱ πολῖτες πού ἀπο- φασίζουν. Εἶναι οἱ πολιτικοί καί τό Βρεταννικό Μου- σεῖο, καί γιά νά εἶμαι εἰλικρινής δέν ἔχω μεγάλη πίστη οὔτε σέ αὐτούς. Γιά μερικά χρόνια ὑπῆρχε μία συζήτη- ση γιά «συμφωνία», ἀλλά δέν ἔχουμε δεῖ τίποτε συγκε- κριμένο νά προκύπτει ἀπό αὐτό. Τό Βρεταννικό Μου- σεῖο πρόκειται νά ἀνακαινιστεῖ, ὁπότε αὐτή θά ἦταν μιά ἰδανική εὐκαιρία νά μετακινηθοῦν. Τήν μία ἡμέρα εἶμαι βέβαιη ὅτι θά γίνει αὐτό καί τήν ἑπομένη ὄχι τόσο – ἀλλά συνεχίζουμε τήν ἐκστρατεία καί δέν θά σταματή- σουμε ποτέ.
Πόσο σᾶς ἀπασχολεῖ ἡ ἔλλειψη ἐνδιαφέροντος γιά τίς ἀνθρωπιστικές σπουδές ἀπό τίς νεώτερες, κατά κανόνα τεχνοκρατικές, γενιές; Βλέπετε κάποια «γιατρειά» σέ αὐτό;
Εἶναι πραγματικά μιά ἀνησυχητική τάση, καθώς νομί- ζω ὅτι χάνουν τήν εὐκαιρία νά κατανοήσουν τί σημαίνει νά εἶσαι ἄνθρωπος, νά κατανοήσουν τήν ἀνθρώπινη φύ- ση. Ἡ ἐκπαίδευση εἶναι κρίσιμη ὡς πρός αὐτό τό θέμα –καί δέν εἶναι ποτέ ἀργά νά ξεκινήσει κανείς τήν προ- σπάθεια νά καλλιεργήσει τήν ἀγάπη γιά τήν λογοτεχνία, τήν τέχνη καί τήν μουσική–, ὁπότε πρέπει νά φροντίσου- με ὥστε ὅλα αὐτά νά εἶναι θεμελιώδη στοιχεῖα τῆς ἐκπαί- δευσης ἑνός παιδιοῦ.
Κυρία Χίσλοπ, τί σᾶς εὐχαριστεῖ νά κάνετε στόν ἐλεύθερο χρόνο σας;
Νά ἀκούω μουσική, νά παίζω τέννις, νά βλέπω τούς φίλους μου καί τήν οἰκογένειά μου, νά διαβάζω μυθιστορήματα, νά βελτιώνω τά ἑλληνικά μου.
Ποιά εἶναι ἡ σημαντικώτερη συμβουλή πού θά δίνατε σέ ἕναν νέο συγγραφέα;
Νά διαβάσει τό βιβλίο τοῦ Στῆβεν Κίνγκ μέ τίτλο “On Writing” («Περί συγγραφῆς», ἐκδόσεις Bell). Σοῦ λέει ὅλα ὅσα χρειάζεται νά ξέρεις. Εἶναι ἕνα ἀριστούργημα.
Τέλος, τί ἔχετε στό συρτάρι;
Σέ ἕνα κλειδωμένο, ἀνθεκτικό στήν φωτιά συρτάρι δια- τηρῶ ἡμερολόγια 40 ἐτῶν.
